dichterbijhetwater.be

dichterbijhetwater.be

Deze blog ?

Yves probeert de actualiteit rond de rivieren in de Zuid-West-Vlaamse regio op te volgen.

Alomtegenwoordig!

De LeiePosted by Yves 16 Jul, 2012 21:24:08

Deze middag mocht ik met de tjalk 'Door nood gedreven' van schipper Philippe Vandenbroucke (www.trossenlos.be) meevaren van Saint-Venant naar Sailly-sur-la-Lys. Een stukje van de Franse Leie dus.

Saint-Venant


Het weer was ons niet echt goed gezind. De regen van de voorbije dagen zorgde voor een hoge waterstand en vrij felle stroming. Geen gewoon beeld van deze anders lome laaglandrivier dus. De Leie heeft zich hier door de jaren heen een bescheiden bedding in de zandige oevers geschuurd. De mens probeert de loop te corrigeren. Maar hier en daar zijn er nog prachtige kronkelende stukjes Leie. Tussen Estaires en Sailly-sur-la-Lys bijvoorbeeld.

Op het traject was de natuur 'alomtegenwoordig'. Er bestaat geen beter woord voor. Goed, deze middag vertrokken we nog onder begeleiding van een meute hongerige eenden die het laatste stokbrood van de schipper schooiden. Maar al snel werden we vergezeld door Meerkoeten, Waterhoentjes en Futen. Oeverlopers en Witgatjes. Blauwe Reigers schuimde de oevers af. Op een elektriciteitsleiding zat een Geelgors te roepen. Het werd nog beter toen als - letterlijk te nemen - klap op de vuurpijl een Ijsvogel voorbij onze boot vloog. Tussen Estaires en Sailly ontdekten we zowaar 3 koppels Ijsvogel. In de zandige oevers vinden ze natuurlijk uitstekende nestgelegenheid.

En goed, het is niet al goud wat blinkt. Een oeverborende muskusrat zagen we ook. De mega-industriële site van multinational Roquette Frères ontsiert het fraaie landschap. Er lag één boot aangemeerd aan de kade. In het koelwater viste wel een Aalschover moeder- of vader met jong.

Maar alles bij elkaar genomen: toch wel een mooie tocht die de dichter aan het dromen zette. Nog even wachten, een beetje broeden. Door nood gedreven komt er nog wel poëzie van.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post24

Gedichtendag 2012

De LeiePosted by Yves 26 Jan, 2012 18:20:36

Dit jaar stond 'Gedichtendag' in het thema van 'Stroom'. Op zo'n dag moet een rivierdichter natuurlijk ook uit de kast komen. Voor deze gelegenheid heb ik het gedicht 'Wat moet ik met de Leie' geschreven. Van het gedicht werden er 10 houtetsen gemaakt (op de website kan je de ets bekijken). Vandaag, gedichtendag in Vlaanderen en Nederland, ging ik bij de Leieburgemeesters langs om het gedicht voor te dragen.

Gisteren begon de trip op het stadhuis in Harelbeke, vandaag werden achtereenvolgens burgemeesters De Clerck (Kortrijk), Stevens (Wielsbeke), Bossuyt (Menen), Seynhaeve (Wevelgem), Vereecke (Kuurne) en Vanryckeghem (Waregem) bezocht. Een roadtrip van zo'n goeie 150 kilometer over verharde wegen (misschien had ik de bezoeken met de boot moeten doen). De reis eindigde bij directeur Karel Debaere van de Intercommunale Leiedal. Leo Clinckers, de gedeelde bestuurder van W&Z (de regiseur van zowel Seine-(Leie)-Schelde als het rivierherstelproject kreeg vandaag per post een exemplaar van het gedicht toegestuurd.

Het werden stuk voor stuk boeiende ontmoetingen, de burgemeesters legden hun Leieplannen en ideeën op tafel. Het is natuurlijk geen eenvoudige opdracht: economie, transport, recreatie, cultuur en ecologie verzoenen.
Verschillende organisaties claimen de steeds schaarser worden open ruimte in deze regio. Industrie, landbouw, ambacht ... laten op verschillende fora hun stem klinken. Maar wie neemt het op voor de natuur?

Het bezoek aan de burgemeesters was in elk geval leerrijk en boeiend.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post23

Grensverleggend met water

Rivieren in het landschapPosted by Yves 16 Jan, 2012 21:41:32

In de vorige bijdrage had ik het over de Kortrijkse slogan 'de rivier maakt de stad' en de invulling ervan.

Even de grens over steken en kijken hoe men daar met rivieren of kanalen in de stad omgaat?
In Rijsel bijvoorbeeld, wil men de dichtgegooide rivierarm van de beneden-Deule aan de Avenue du Peuple Belge terug open graven. Men werkt er aan een heus 'Plan Bleu lillois', waarin het water echt weer een belangrijke rol krijgt. De focus ligt op het water, de omgeving zal er wel bij varen. Althans, als het project wordt gerealiseerd. Want het dreigt te worden uitgesteld (o.a. omwille van financiële redenen)

Meer info op deze pagina, bijvoorbeeld.

Of even over die andere grens, de taalgrens, gaan kijken. In Doornik bijvoorbeeld. Daar wordt de Schelde ook weer zichtbaar gemaakt in de stad. Nadat de kaaien aan de Vismarkt werden aangepakt werd vorig jaar de 'Quai des Salines' van een achterhoek omgetoverd tot een attractief geheel in de stad. Deze renovatie maakt deel uit van een globale visie om de stad Doornik aantrekkelijker te maken. Of hoe Wallonië voorbeeldstellend is.

Meer info op deze pagina.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post22

De rivier maakt de stad

De LeiePosted by Yves 19 Sep, 2011 21:24:56
Modegrillen herhalen zich. Designers allerhande herhalen zich, van tijd tot tijd. Dan wordt dit een stijl. Oude ideeën worden opgegraven, opgesmukt, over gegeven aan de wilde roes van marketeers die er iets nieuws van maken. Hip. Trendy. Dat is ook een oud adagium te beurt gevallen. Vandaag zag ik op het blitse scherm op de markt in Kortrijk in grote letters "DE RIVIER MAAKT DE STAD" verschijnen. Mijn aandacht werd onmiddellijk gevat. Eerst dacht ik terug aan een les geschiedenis. Uit een verleden tijd: steden groeiden en bloeiden langs transportaders. Even ook, nog korter was deze flits, dacht ik aan 'ruimte voor de rivier in de stad', maar dat was naïef of onzinnig (of wellicht, voor nog anderen, al achterhaald want toch al perfect ingevuld?). Al vlug echter werd ik door luchtfoto's in bits en bites naar de toekomst van de stad gecatapulteerd. De vrije vlaktes, de lelijke kanten, de zonevreemde restanten van wat eens tot de stad behoorde moeten nu door de rivier hermaakt worden. Ontwerpers en architecten mochten er hun ding mee doen en laten op de oevers nieuwe flats, kantoren, multi-functionele, maar altijd naar het water georiënteerde gebouwen groeien. Het zijn natuurlijk schetsen, ideeën. Visies die vragen om gedragen te worden. Of om te worden verbreed. Misschien, bijna zeker, hier en daar te worden gekraakt. Ik ga me er nog niet over uitspreken. Ik heb de rivier lief, ik vind het fijn dat aan een rivier weer een creatieve kracht wordt gegeven. Dat de rivier weer stad mag maken. Al mis ik in de schetsen het beeld van de stad. De kerktorens lijken onzichtbaar geworden van op de blits bebouwde oevers. Nee, ik zou me er niet over uitspreken. Nog wat laten bezinken. En misschien nog eens het recente verleden oproepen. Nog niet zo lang geleden werd nog een project 'rivierherstel' opgestart. Dat project is nog helemaal niet af. Integendeel. In onze streek is er nog helemaal niets van te merken. Voor zij die het nieuwe adagium "de rivier maakt de stad" (terecht) in de kijker zetten: vergeet niet dat de rivier boven alles het landschap maakt. Met daarin een stad, en daarbuiten de ruimte.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post21

Opvolging van eerste maatregelen voor rivierherstel van de Leie

De LeiePosted by Yves 11 Apr, 2011 11:48:57

Op de website van het INBO is een studie gepubliceerd waarin een referentiekader voor de ecologische opvolging van inrichtingsmaatregelen genomen in het kader van het rivierherstel Leie wordt uitgewerkt. Er wordt ook een meetnet geïnstalleerd dat de genomen maatregelen kwalitatief kan opvolgen.

In dit document wordt de Leie als 'sterk veranderend waterlichaam' omschreven. Dit is niet echt een poëtische omschrijving. Dat is nog minder het geval als je oorzaak voor deze titel ontdekt: men bedoelt er niet mee dat de Leie, zoals elke rivier van nature, een eigenzinnig en sterk karakter heeft. Nee, er wordt eigenlijk verwezen naar de sterke verandering van het Leielandschap door menselijke ingrepen: kanaliseren, afsnijden van meanders, ...

De studie helpt de dromers over het rivierherstel (waar ik mezelf ook wel eens bijreken) ontwaken: het herstel naar pregekanaliseerde condities is niet meer mogelijk.

Het rivierherstel zal er dus steeds uit bestaan om nieuwe ecosystemen langs de gekanaliseerde rivier uit te werken, ecosystemen die mogelijks vaak ver af zullen staan van de eigenlijke klassieke 'riviernatuur'.

De doelstellingen die in het rapport worden uitgewerkt zijn de volgende:

• goede waterkwaliteit (goed-maximaal ecologisch potentieel);
• waar mogelijk ruimte creëren binnen de gestelde randvoorwaarden voor herstel van
natuurlijke dynamische fysische, chemische en ecologische processen.
• herstel van biodiversiteit op verschillende schaalniveaus; herstel en/of ontwikkeling
van diversiteit habitats met goede habitatkwaliteit en duurzaam voorkomen van
bijhorende levensgemeenschappen mits blijvende drukken;
• natuurgebieden creëren van voldoende omvang met aandacht voor verbinding en
samenhang tussen de verschillende deelgebieden (herstel van connectiviteit);
• duurzaam beheer.

[Raman, M. (2010). Beoordelingskader voor rivierherstel Leie.Een referentiekader voor de ecologische opvolging van
inrichtingsmaatregelen genomen in het kader van rivierherstel Leie. Rapporten van het Instituut voor Natuuren
Bosonderzoek 2010 (INBO.R.2010.52). Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Brussel.]

Je kan de studie downloaden en lezen op de website van het INBO.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post20

Er is er één jarig

Kanaal Bossuit-KortrijkPosted by Yves 04 Feb, 2011 09:37:48

Maandag is het zover. Dan is het precies 150 jaar geleden dat het kanaal tussen Bossuit en Kortrijk voor het eerst werd bevaren. Voor het eerst ook dat er dus Scheldewater naar de Leie stroomde. Het is ook het startmoment voor het feestjaar naar aanleiding van deze verjaardag.

Het huidige kanaal is niet meer het 'originele' kanaal. Op vandaag is het kanaal een waardige oude dame die met een aantal facelifts in de loop der jaren aan de noden van de tijd is aangepast. Verbredingen, afgraving van de souterain, afbreken en herbouwen van sluizen, ... Of misschien is dat wat oneerbiedwaardig? Een oude dame?

Het is maar hoe je het bekijkt. Het kanaal is een stroom van traditie en geschiedenis geworden. Maar ook een voorbeeld van hoe de natuur soms, hier en daar, de menselijke ingrepen recupereert. De kanaalboorden aan het Orveytbos bijvoorbeeld. Eén van de slechts twee habitatgebieden in de Zuid-West-Vlaamse regio.

Het kanaal is in de regio een ader waarlangs het drukke leven stroomt. Van het open gebied in Bossuit, over het natuurtraject in Moen, de industriële oevers vanaf Zwevegem en Harelbeke en het stedelijk weefsel in Kortrijk.

De waardige oude dame doet het goed voor haar leeftijd. Ze heeft nog veel potenties in zich. Er worden visies gevormd over de toekomst van het kanaal. Visies voor de volgende 150 jaar, misschien.

Het valt te hopen dat de kanaalvisie een verjongingskuur is voor het kanaal waarin er rekening wordt gehouden met de verworvenheden van de voorbije 150 jaar. Waarin de kwaliteiten in de verf worden gezet.
Her en der hoor je wel eens stemmen opgaan. Stemmen die van het kanaal een zogenaamde blauwe ader in een landschapspark willen maken.
Laat ons hopen dat dit niet zal inhouden dat het kanaal in een keurslijf van een strak door mensen gecoiffeerd landschap zal moeten stromen.
We hebben het landschap een kanaal gegeven. Laat het kanaal nu ook het landschap.

Nog een fijne verjaardag!

  • Comments(8)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post19

Eindelijk: ministeriële beslissing over de 500 hectare natte natuur.

De LeiePosted by Yves 21 Dec, 2010 22:06:38

Het heeft een tijdje geduurd, en om eerlijk te zijn, er is nogal wat twijfel over geweest. Maar kijk: de bevoegde ministers Crevits en Schauvliege hebben een ministerieel besluit genomen over de 500 hectare natte natuur:

De Vlaamse Regering neemt kennis van de conclusies van het plan - MER Seine-Schelde en van de erin verwerkte landschapsstudie Leievallei, de ecohydrologische studie Leievallei en de landbouwstudie Leievallei. Het plan-MER bevestigt de voorkeur voor het basisalternatief van het binnenvaartluik. De Vlaamse Regering gelast de bevoegde minister met de uitvoering van het geïntegreerde plan Seine-Schelde, met de oprichting van een Klankbordgroep ter opvolging van het project en begeleidingscommissies voor de begeleiding, inrichting en monitoring van de deelgebieden. Het Agentschap voor Natuur en Bos zal de maatregelen en noodzakelijke studies uitvoeren voor de ontwikkeling van 500 hectare watergebonden, terrestrische natuur. De Vlaamse Landmaatschappij zal een landbouweffectenrapport opmaken voor de deelgebieden en zal een grondenbank Leievallei oprichten met stimuli ter verwerving van de gronden in het projectgebied en mogelijke ruilgronden in het zoekgebied. Om de vooropgezette timing van de uitvoering van de werking te kunnen aanhouden zal de bevoegde minister de nog vereiste studies laten uitvoeren.

Eindelijk goed nieuws dus voor het Leieland!

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post18

Tentoonstelling 'Leve(n) de Leie'

De LeiePosted by Yves 21 Nov, 2010 23:11:32

Vanaf 3 december 2010 en tot en met 31 december 2010 kan je in de bibliotheek van Harelbeke de tentoonstelling 'Leve(n) de Leie' bezoeken. Ik maakte deze tentoonstelling voor het 'dichter bij het water'-project. Veel mensen weten nauwelijks nog iets over de Leie. Dat de Leie in Frankrijk ontspringt, en via de Schelde naar Gent stroomt. Maar wat weet men nog meer over deze rivier die mee aan de oorsprong lag van het ontstaan van Harelbeke? De rivier werd vervuild, in een betonnen bedding gevangen, het vuile water verstopt achter hoge appartementen. Maar het tij keert! De Leie krijgt een nieuwe toekomst. Er worden grootste plannen gemaakt voor een nieuwe aanpassing van de rivier. Er moeten grotere boten van op de Seine naar de Schelde geraken. De rivier wordt weer zichtbaar gemaakt in de stad, het water wordt proper, er moet ruimte worden gemaakt voor nieuwe natuur langs het water.

De tentoonstelling is als het ware een ‘thuismatch', in een aantal gedichten kijk ik via rivierpoëzie met een nostalgische blik terug op de veranderingen op Overleie in de voorbije 40 jaar. Ze worden gecombineerd met historische en ecologische informatie over de Leie (zit er weer vis in de Leie?). Je ziet een verhaal dat is geïllustreerd met nieuwe en oude foto's van de Leie. Er wordt een verhaal verteld van een rivier met toekomst. Een unieke gelegenheid om de onbekende Leie in Harelbeke te herontdekken!

Van 3 tot 31 december
Bibliotheek Harelbeke
Eilandstraat 2

8530 HARELBEKE

Openingstijden:

Maandag van 15u00 tot 18u00
Dinsdag van 13u30 tot 20u00
Woensdag van 13u30 tot 18u00
Donderdag van 13u30 tot 20u00
Vrijdag van 13u30 tot 20u00
Zaterdag van 10u00 tot 12u00 en van 13u30 tot 16u00

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post17

Van Lisbourg naar Gent - een film

De LeiePosted by Yves 21 Nov, 2010 23:10:05

Het derde weekend van september maakten Arnout Van Damme, Joop Pareyn & Bastien De Zutter een tocht langs de Leie. Niet zo maar een tocht. Ze vertrokken in Lysbourg, aan de bron van de Leie, en hoopten in 3 dagen Gent te bereiken. Fietsend, varend en lopend. Hun uitgangspunt was vrijwel identiek als het uitgangspunt van het 'Dichter bij het water'-project: de blik van de bewoners langs de dorpen en steden langs de Leie opnieuw op de Leie richten. Het relaas van hun tocht zie je in deze mooie film:

Nog meer info op hun blogpagina: http://lisbourgtogent.blogspot.com/

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post16

De Kleine Nete ...

WaterkwaliteitPosted by Yves 28 Jul, 2010 12:38:37

Onze oudste zoon was onlangs met de Jeugdbond voor Natuurstudie en Milieubescherming (JNM) op kamp. Naar Herentals. De Antwerpse Kempen dus. Toen ik hem ging ophalen was zijn eerste zin: 'Papa, we hebben ons hier niet kunnen wassen want er was hier geen sanitair'. Bij een vorige editie waren er namelijk enkele opmerkingen geformuleerd over de sanitaire en hygiënische situatie ... Hij vervolgde onmiddellijk: "maar ik ben wel een paar keer in het water geweest, we zijn één keer naar het openlucht zwembad geweest en we zijn wel twee keer in de Kleine Nete gaan zwemmen!". De Kleine Nete. Ik had er niet meer over gehoord sinds de aardrijkskundeles in de lagere school. Lang geleden dus.

Er zijn in Vlaanderen dus nog wel plaatsen waar er in riviertjes kan worden gezwommen zonder Big Jump. Fijn is dat. Toen mijn zoon me zijn verhalen uit de Nete vertelde ontdekte ik bij mezelf een zacht op de achtergrond opborrelende argwaan. Is dat water daar echt zo proper dan? Dan toch maar even op zoek gegaan naar meer informatie.

In een parlementaire vraag die in het jaar 2000 werd gesteld (http://jsp.vlaamsparlement.be/docs/bva/atomiseringen/ato2001-2002/nr14/dua/111.pdf) lees je het volgende:

"De waterkwaliteit in het Netebekken is in vergelijking met de andere bekkens van het Vlaamse gewest beduidend beter. Verwacht mag worden dat de kwaliteit de volgende jaren nog geleidelijk zal verbeteren. Bij een visbestandopname op de Kleine Nete werden er 21 vissoorten waargenomen. Op de Kleine Nete werden op de grens van Olen en Kasterlee veertien soorten gevangen en in Grobbendonk zeven vissoorten. Op de Desselse Nete werden veertien soorten gevangen.

Paling, riviergrondel , blankvoorn en bermpje zijn de meest verspreide vissoorten. Zij werden op negen of tien van de bemonsterde plaatsen aangetroffen. De beschermde vissoorten beekprik en rivierdonderpad werden respectievelijk enkel op de Desselse Nete en op de Desselse en Witte Nete gevangen; de beschermde soort kleine modderkruiper werd zelfs op zes staalnameplaatsen (op alle bemonsterde beken) aangetroffen. Serpeling werd in de Grote en de Kleine Nete gevangen. De recentelijk in Vlaanderen geïntroduceerde exoot blauwbandgrondel werd op twee staalnameplaatsen gevangen, namelijk op de Beneden-Nete, in Duffel en op de Grote Nete in Balen".

Het jaar 2000. Ik heb een oude koe uit de sloot (de Nete?) gehaald. Maar het riviertje, het bekken(tje) werd toen een nog betere toekomst voorspeld. De Leie is natuurlijk een rivier van een ander kaliber. Maar toch, er blijkt toekomst voor rivieren in Vlaanderen.

Het zal ook wel niet toevallig zijn dat er in Herentals, in het Kleine Netepark een interactief waterdoecentrum werd opgericht. Hidrodoe werd opgericht door een drinkwaterleverancier en biedt een hoop van interactieve beleveningsmogelijkheden rond het thema water.

  • Comments(1)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post14
Next »