dichterbijhetwater.be

dichterbijhetwater.be

Deze blog ?

Yves probeert de actualiteit rond de rivieren in de Zuid-West-Vlaamse regio op te volgen.

Alomtegenwoordig!

De LeiePosted by Yves 16 Jul, 2012 21:24:08

Deze middag mocht ik met de tjalk 'Door nood gedreven' van schipper Philippe Vandenbroucke (www.trossenlos.be) meevaren van Saint-Venant naar Sailly-sur-la-Lys. Een stukje van de Franse Leie dus.

Saint-Venant


Het weer was ons niet echt goed gezind. De regen van de voorbije dagen zorgde voor een hoge waterstand en vrij felle stroming. Geen gewoon beeld van deze anders lome laaglandrivier dus. De Leie heeft zich hier door de jaren heen een bescheiden bedding in de zandige oevers geschuurd. De mens probeert de loop te corrigeren. Maar hier en daar zijn er nog prachtige kronkelende stukjes Leie. Tussen Estaires en Sailly-sur-la-Lys bijvoorbeeld.

Op het traject was de natuur 'alomtegenwoordig'. Er bestaat geen beter woord voor. Goed, deze middag vertrokken we nog onder begeleiding van een meute hongerige eenden die het laatste stokbrood van de schipper schooiden. Maar al snel werden we vergezeld door Meerkoeten, Waterhoentjes en Futen. Oeverlopers en Witgatjes. Blauwe Reigers schuimde de oevers af. Op een elektriciteitsleiding zat een Geelgors te roepen. Het werd nog beter toen als - letterlijk te nemen - klap op de vuurpijl een Ijsvogel voorbij onze boot vloog. Tussen Estaires en Sailly ontdekten we zowaar 3 koppels Ijsvogel. In de zandige oevers vinden ze natuurlijk uitstekende nestgelegenheid.

En goed, het is niet al goud wat blinkt. Een oeverborende muskusrat zagen we ook. De mega-industriële site van multinational Roquette Frères ontsiert het fraaie landschap. Er lag één boot aangemeerd aan de kade. In het koelwater viste wel een Aalschover moeder- of vader met jong.

Maar alles bij elkaar genomen: toch wel een mooie tocht die de dichter aan het dromen zette. Nog even wachten, een beetje broeden. Door nood gedreven komt er nog wel poëzie van.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post24

Gedichtendag 2012

De LeiePosted by Yves 26 Jan, 2012 18:20:36

Dit jaar stond 'Gedichtendag' in het thema van 'Stroom'. Op zo'n dag moet een rivierdichter natuurlijk ook uit de kast komen. Voor deze gelegenheid heb ik het gedicht 'Wat moet ik met de Leie' geschreven. Van het gedicht werden er 10 houtetsen gemaakt (op de website kan je de ets bekijken). Vandaag, gedichtendag in Vlaanderen en Nederland, ging ik bij de Leieburgemeesters langs om het gedicht voor te dragen.

Gisteren begon de trip op het stadhuis in Harelbeke, vandaag werden achtereenvolgens burgemeesters De Clerck (Kortrijk), Stevens (Wielsbeke), Bossuyt (Menen), Seynhaeve (Wevelgem), Vereecke (Kuurne) en Vanryckeghem (Waregem) bezocht. Een roadtrip van zo'n goeie 150 kilometer over verharde wegen (misschien had ik de bezoeken met de boot moeten doen). De reis eindigde bij directeur Karel Debaere van de Intercommunale Leiedal. Leo Clinckers, de gedeelde bestuurder van W&Z (de regiseur van zowel Seine-(Leie)-Schelde als het rivierherstelproject kreeg vandaag per post een exemplaar van het gedicht toegestuurd.

Het werden stuk voor stuk boeiende ontmoetingen, de burgemeesters legden hun Leieplannen en ideeën op tafel. Het is natuurlijk geen eenvoudige opdracht: economie, transport, recreatie, cultuur en ecologie verzoenen.
Verschillende organisaties claimen de steeds schaarser worden open ruimte in deze regio. Industrie, landbouw, ambacht ... laten op verschillende fora hun stem klinken. Maar wie neemt het op voor de natuur?

Het bezoek aan de burgemeesters was in elk geval leerrijk en boeiend.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post23

De rivier maakt de stad

De LeiePosted by Yves 19 Sep, 2011 21:24:56
Modegrillen herhalen zich. Designers allerhande herhalen zich, van tijd tot tijd. Dan wordt dit een stijl. Oude ideeën worden opgegraven, opgesmukt, over gegeven aan de wilde roes van marketeers die er iets nieuws van maken. Hip. Trendy. Dat is ook een oud adagium te beurt gevallen. Vandaag zag ik op het blitse scherm op de markt in Kortrijk in grote letters "DE RIVIER MAAKT DE STAD" verschijnen. Mijn aandacht werd onmiddellijk gevat. Eerst dacht ik terug aan een les geschiedenis. Uit een verleden tijd: steden groeiden en bloeiden langs transportaders. Even ook, nog korter was deze flits, dacht ik aan 'ruimte voor de rivier in de stad', maar dat was naïef of onzinnig (of wellicht, voor nog anderen, al achterhaald want toch al perfect ingevuld?). Al vlug echter werd ik door luchtfoto's in bits en bites naar de toekomst van de stad gecatapulteerd. De vrije vlaktes, de lelijke kanten, de zonevreemde restanten van wat eens tot de stad behoorde moeten nu door de rivier hermaakt worden. Ontwerpers en architecten mochten er hun ding mee doen en laten op de oevers nieuwe flats, kantoren, multi-functionele, maar altijd naar het water georiënteerde gebouwen groeien. Het zijn natuurlijk schetsen, ideeën. Visies die vragen om gedragen te worden. Of om te worden verbreed. Misschien, bijna zeker, hier en daar te worden gekraakt. Ik ga me er nog niet over uitspreken. Ik heb de rivier lief, ik vind het fijn dat aan een rivier weer een creatieve kracht wordt gegeven. Dat de rivier weer stad mag maken. Al mis ik in de schetsen het beeld van de stad. De kerktorens lijken onzichtbaar geworden van op de blits bebouwde oevers. Nee, ik zou me er niet over uitspreken. Nog wat laten bezinken. En misschien nog eens het recente verleden oproepen. Nog niet zo lang geleden werd nog een project 'rivierherstel' opgestart. Dat project is nog helemaal niet af. Integendeel. In onze streek is er nog helemaal niets van te merken. Voor zij die het nieuwe adagium "de rivier maakt de stad" (terecht) in de kijker zetten: vergeet niet dat de rivier boven alles het landschap maakt. Met daarin een stad, en daarbuiten de ruimte.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post21

Opvolging van eerste maatregelen voor rivierherstel van de Leie

De LeiePosted by Yves 11 Apr, 2011 11:48:57

Op de website van het INBO is een studie gepubliceerd waarin een referentiekader voor de ecologische opvolging van inrichtingsmaatregelen genomen in het kader van het rivierherstel Leie wordt uitgewerkt. Er wordt ook een meetnet geïnstalleerd dat de genomen maatregelen kwalitatief kan opvolgen.

In dit document wordt de Leie als 'sterk veranderend waterlichaam' omschreven. Dit is niet echt een poëtische omschrijving. Dat is nog minder het geval als je oorzaak voor deze titel ontdekt: men bedoelt er niet mee dat de Leie, zoals elke rivier van nature, een eigenzinnig en sterk karakter heeft. Nee, er wordt eigenlijk verwezen naar de sterke verandering van het Leielandschap door menselijke ingrepen: kanaliseren, afsnijden van meanders, ...

De studie helpt de dromers over het rivierherstel (waar ik mezelf ook wel eens bijreken) ontwaken: het herstel naar pregekanaliseerde condities is niet meer mogelijk.

Het rivierherstel zal er dus steeds uit bestaan om nieuwe ecosystemen langs de gekanaliseerde rivier uit te werken, ecosystemen die mogelijks vaak ver af zullen staan van de eigenlijke klassieke 'riviernatuur'.

De doelstellingen die in het rapport worden uitgewerkt zijn de volgende:

• goede waterkwaliteit (goed-maximaal ecologisch potentieel);
• waar mogelijk ruimte creëren binnen de gestelde randvoorwaarden voor herstel van
natuurlijke dynamische fysische, chemische en ecologische processen.
• herstel van biodiversiteit op verschillende schaalniveaus; herstel en/of ontwikkeling
van diversiteit habitats met goede habitatkwaliteit en duurzaam voorkomen van
bijhorende levensgemeenschappen mits blijvende drukken;
• natuurgebieden creëren van voldoende omvang met aandacht voor verbinding en
samenhang tussen de verschillende deelgebieden (herstel van connectiviteit);
• duurzaam beheer.

[Raman, M. (2010). Beoordelingskader voor rivierherstel Leie.Een referentiekader voor de ecologische opvolging van
inrichtingsmaatregelen genomen in het kader van rivierherstel Leie. Rapporten van het Instituut voor Natuuren
Bosonderzoek 2010 (INBO.R.2010.52). Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Brussel.]

Je kan de studie downloaden en lezen op de website van het INBO.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post20

Eindelijk: ministeriële beslissing over de 500 hectare natte natuur.

De LeiePosted by Yves 21 Dec, 2010 22:06:38

Het heeft een tijdje geduurd, en om eerlijk te zijn, er is nogal wat twijfel over geweest. Maar kijk: de bevoegde ministers Crevits en Schauvliege hebben een ministerieel besluit genomen over de 500 hectare natte natuur:

De Vlaamse Regering neemt kennis van de conclusies van het plan - MER Seine-Schelde en van de erin verwerkte landschapsstudie Leievallei, de ecohydrologische studie Leievallei en de landbouwstudie Leievallei. Het plan-MER bevestigt de voorkeur voor het basisalternatief van het binnenvaartluik. De Vlaamse Regering gelast de bevoegde minister met de uitvoering van het geïntegreerde plan Seine-Schelde, met de oprichting van een Klankbordgroep ter opvolging van het project en begeleidingscommissies voor de begeleiding, inrichting en monitoring van de deelgebieden. Het Agentschap voor Natuur en Bos zal de maatregelen en noodzakelijke studies uitvoeren voor de ontwikkeling van 500 hectare watergebonden, terrestrische natuur. De Vlaamse Landmaatschappij zal een landbouweffectenrapport opmaken voor de deelgebieden en zal een grondenbank Leievallei oprichten met stimuli ter verwerving van de gronden in het projectgebied en mogelijke ruilgronden in het zoekgebied. Om de vooropgezette timing van de uitvoering van de werking te kunnen aanhouden zal de bevoegde minister de nog vereiste studies laten uitvoeren.

Eindelijk goed nieuws dus voor het Leieland!

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post18

Tentoonstelling 'Leve(n) de Leie'

De LeiePosted by Yves 21 Nov, 2010 23:11:32

Vanaf 3 december 2010 en tot en met 31 december 2010 kan je in de bibliotheek van Harelbeke de tentoonstelling 'Leve(n) de Leie' bezoeken. Ik maakte deze tentoonstelling voor het 'dichter bij het water'-project. Veel mensen weten nauwelijks nog iets over de Leie. Dat de Leie in Frankrijk ontspringt, en via de Schelde naar Gent stroomt. Maar wat weet men nog meer over deze rivier die mee aan de oorsprong lag van het ontstaan van Harelbeke? De rivier werd vervuild, in een betonnen bedding gevangen, het vuile water verstopt achter hoge appartementen. Maar het tij keert! De Leie krijgt een nieuwe toekomst. Er worden grootste plannen gemaakt voor een nieuwe aanpassing van de rivier. Er moeten grotere boten van op de Seine naar de Schelde geraken. De rivier wordt weer zichtbaar gemaakt in de stad, het water wordt proper, er moet ruimte worden gemaakt voor nieuwe natuur langs het water.

De tentoonstelling is als het ware een ‘thuismatch', in een aantal gedichten kijk ik via rivierpoëzie met een nostalgische blik terug op de veranderingen op Overleie in de voorbije 40 jaar. Ze worden gecombineerd met historische en ecologische informatie over de Leie (zit er weer vis in de Leie?). Je ziet een verhaal dat is geïllustreerd met nieuwe en oude foto's van de Leie. Er wordt een verhaal verteld van een rivier met toekomst. Een unieke gelegenheid om de onbekende Leie in Harelbeke te herontdekken!

Van 3 tot 31 december
Bibliotheek Harelbeke
Eilandstraat 2

8530 HARELBEKE

Openingstijden:

Maandag van 15u00 tot 18u00
Dinsdag van 13u30 tot 20u00
Woensdag van 13u30 tot 18u00
Donderdag van 13u30 tot 20u00
Vrijdag van 13u30 tot 20u00
Zaterdag van 10u00 tot 12u00 en van 13u30 tot 16u00

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post17

Van Lisbourg naar Gent - een film

De LeiePosted by Yves 21 Nov, 2010 23:10:05

Het derde weekend van september maakten Arnout Van Damme, Joop Pareyn & Bastien De Zutter een tocht langs de Leie. Niet zo maar een tocht. Ze vertrokken in Lysbourg, aan de bron van de Leie, en hoopten in 3 dagen Gent te bereiken. Fietsend, varend en lopend. Hun uitgangspunt was vrijwel identiek als het uitgangspunt van het 'Dichter bij het water'-project: de blik van de bewoners langs de dorpen en steden langs de Leie opnieuw op de Leie richten. Het relaas van hun tocht zie je in deze mooie film:

Nog meer info op hun blogpagina: http://lisbourgtogent.blogspot.com/

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post16

Very big jump ...

De LeiePosted by Yves 12 Jul, 2010 22:00:49

Gisteren was er ‘Big Jump’. In heel Europa sprong op tal van plaatsen jong en oud in rivieren en kanalen. Daarmee wilden ze de beleidsmensen wijzen op het belang van proper water.
Vraag is: willen ze dat wel echt? Allemaal? Ik zet er toch even een heel bescheiden vraagtekentje achter.

Vorig jaar in Kortrijk startte het rivierdichterschap in opdracht van Natuur.koepel vzw. Ik mocht toen enige toelichting geven bij de uitgangspunten: focussen op het rivierherstelproject van de Leie, de mensen van onze regio weer dichter bij het water brengen. Waarna de aanwezigen vol enthousiasme in het kanaalwater sprongen.

Dat was ook de ultieme bedoeling van het evenement dat gisteren op poten werd gezet aan de Vlaanderenkaai in Kortrijk.

Voor de Big Jump van 2010 schreef ik een reeks haiku’s. Uit die reeks werden er drie geselecteerd. De haiku’s zouden in duurzaam materiaal worden vervaardigd en drijvend op het water hun boodschap aan de man brengen. De letters werden uit dun populierenhout gesneden en op een drijvend frame bevestigd. Samen met een bevriend schrijnwerker waren de haiku’s ter plaatse geassembleerd en te water gelaten. Er was op voorhand dus nogal wat werk ingekropen.

Om de haiku’s op de juiste plaats te positioneren dook ik rond het middaguur in het kanaal. Het voorrecht van de rivierdichter om in mijn eentje in het kanaal te zwemmen. Een soort van ‘voorproeven’. Dichter bij het water kan een mens niet geraken. In het kanaal groeien de zuurstofplanten ‘en masse’. Het is niet altijd makkelijk zwemmen, het hoornblad verstrengelt rond je benen. Een visser die zich een rustige dag langs het kanaal had voorgesteld reageerde heel misnoegd op de zich ontwikkelende activiteiten op de andere oever. “Kunnen jullie dit echt niet op voorhand aankondigen? Kennen jullie dan helemaal geen hengelsportverenigingen of winkels? Kan je niet in de Leie springen, trouwens? Ik snapte die man zijn woede wel een beetje. Maar de actie was helemaal niet onaangekondigd. Alleen de visser op de oever wist het niet. Uiteindelijk kon ik hem, halvelings watertrappend en halvelings aan een drijvende haiku hangend overtuigen van ons gemeenschappelijk doel. “Ik was een beetje boos, maar ik begrijp het wel. Maar nu bijten ze niet meer.” Volgens de visser ging vooral de populatie van snoekbaar zienderogen achteruit op het kanaal. Niet door de gebrekkige kwaliteit, maar door overbevissing. “Het zijn de Fransen, die nemen alles wat ze vissen mee”. Ik beloofde om de organisatoren te wijzen op de mogelijke interacties met hengelsportverenigingen die ook voor proper water ijveren. Waarna ik de oever bereikte.

Ondertussen waren de eerste kijkers langs de oever verschenen. De eerste haiku was dan ook aan alle ‘kijkers’ gericht:


Van op een oever
Heeft nog nooit iemand gevoeld
Hoe het water stroomt

Vanaf 13 uur daagden er meer en meer mensen op die hun zwemplunje bij hadden. Om de actie van de Big Jump te duiden dreef volgende haiku op het water:

De rivier wacht op
De mens die wikt en beschikt
Over klaar water

Een coverband gaf van op het podium het beste van zichzelf. Je voelde een groeiende onrust bij de menigte. Ze waren gekomen om in het kanaal te springen. Je zou ze niet langer in toom kunnen houden. Zwemmers stonden op de oever naar het water te lonken. Hier en daar hoorde je wat commentaren op de drijvende boodschappen.

Een derde haiku verwees naar het rivierherstelproject:

In het Leieland,
Gouden rivier wachtend op
Een nieuwe lente

Even voor drie klom schepen Stefaan Bral op het podium. Zijn toespraak was kort en krachtig. We springen voor proper water.

Waarna ik op het podium nog wat duiding mocht brengen bij de drijvende poëzie en namens Natuur.koepel vzw het project Rivierherstel nog eens in de kijker mocht zetten.

Alleen de niet-springers waren op dat moment nog aan het luisteren. Het overgrote deel was met dergelijke hitte vooral naar het kanaal afgezakt voor een verfrissend duik. De ‘Big Jump’ in Kortrijk was ‘Big’. Ik mocht van op het podium aftellen. Dat was helaas een maat voor niets. Reeds bij de tweede tel sprongen er enkele honderden dolle duikers in het water. De overgebleven snoekbaarzen vluchtten richting Bossuit. De in de voormiddag nog massaal aanwezige libellen en juffers zochten veiliger oorden op. De eerste meer onervaren zwemmer die tot z’n verbazing vaststelde dat hij geen grond onder z’n voeten voelde sloeg in lichte paniek z’n anker om de meest nabije haiku. Drijvende populieren letters waren daar niet op voorzien, kraakten, plooiden, … De dichter sprong in het kanaal en probeerde te redden wat er te redden viel terwijl een uitgelaten menigte er niet eens meer bij stilstond hoe het water op de Vlaanderenkaai een goede zwemkwaliteit had gekregen. Ik hoorde een jonge zwemmer nog roepen naar z’n vriend dat die waterplanten toch wel vervelend waren … Even meende ik te kunnen voelen hoe die visser zich had gevoeld.

Wat verder, langs de Leie, realiseerde het stadsbestuur ‘Buda Beach’. Een plaats voor vissen op het droge: de waterkwaliteit is nog niet goed genoeg om in te zwemmen. En gisteren hoorde ik voor het eerst over het fenomeen van de onderstroom: daar waar de oude en de nieuwe Leie weer samen stromen is er een heel gevaarlijke stroming die het zwemmen er quasi onmogelijk maakt.

Er moet dringend werk worden gemaakt van meer zwembare rivieren. Aan de Vlaanderenkaai was de draagkracht van het zuivere kanaalwater tijdens de Big Jump overschreden. Met z’n allen waren we, voor één keer, veel te dicht bij het water.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post13

Haiku's voor de Big Jump in Kortrijk

De LeiePosted by Yves 06 Jul, 2010 16:01:21

Aanstaande zondag is er opnieuw Big Jump. In heel Europa springen er mensen in rivieren en kanalen om de aandacht op de noodzaak van proper water te vestigen.

Zwemmen in de Leie zit er nog altijd niet in. Of het moet uit noodzaak zijn. Anderzijds is het kanaal Bossuit-Kortrijk ter hoogte van de monding in de Leie wel van goede kwaliteit. Ik zwom reeds verschillende malen in het kanaal. Het is een ware sensatie om in 'open water in eigen streek' te zwemmen. Zondagnamiddag springen we met z'n allen in het kanaal ter hoogte van het sluis aan de Leie in de Vlaanderenkaai.

Ter gelegenheid van de Big Jump heb ik een aantal haiku's geschreven. Deze drijvende 'haiku's met boodschap' zullen eveneens zondag te water worden gelaten.

Naast hopen op mooi weer is het nu ook nog hopen op voldoende drijfkracht ...

Iedereen welkom!

Vlaanderenkaai, Kortrijk, 11 juli 2010, vanaf 14u00.

  • Comments(0)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post12

Hoe valt dit te dichten?

De LeiePosted by Yves 23 Jun, 2010 00:13:53
Een aanrader voor wie de Leie lief heeft: het boek 'De Leie, natuur en cultuur' van Armand Vermeulen.



Het lijvige boek, dat werd gerealiseerd in samenwerking met het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en de Stichting Monumenten- en Landschapszorg dateert van 1986. Het bevat een onvoorstelbare verzameling van waardevolle gegevens over de Leie.
Ik ben er al enkele weken in aan het snuisteren. Het boek werkt inspirerend. Maar ook soms ontmoedigend.
De historiek van de Leie is er één van slagen en verwondingen. Het is soms moeilijk in de gekanaliseerde bedding die door drukke steden loopt de poëzie van de rivier zoals die in het boek wordt beschreven te herkennen.

Verder geeft het boek ook een overzicht van meer dan 1000 jaar 'rivierherstel'. De rivier werd ontelbare keren verlegd, verbreed, verdiept, ...
Echter, in al die jaren was 'natuurherstel' nooit een uitgangspunt. Steeds waren verbeteringen van het stedelijk weefsel, uitbreiding van scheepvaartmogelijkheden, met andere woorden, voornamelijk economische motieven reden van het 'aanpakken' van de rivier.

Zouden we er nu, zeggen en schrijven 2010, wél in slagen om ook de natuur (en daarmee de poëzie) terug naar de Leie en haar onmiddellijke omgeving te brengen?

Laten we daar met z'n allen voor duimen!

  • Comments(1)//rivierblog.dichterbijhetwater.be/#post11
Next »